فصل بیست و یکم
در ماه سپتامبر نخستین شبهای خنک آمد؛ بعد روزها خنک شد و برگ های درخت های پارک رنگ باختند و ما دانستیم که تابستان رفته است. وضع جنگ در جبهه بسیار بد بود و نمی توانستند سان گابریل را بگیرند. در فلات باین سیتزا جنگ به پایان رسیده بود و در نیمه ماه جنگ سان گابریل هم نزدیک به پایان بود. نمی توانستند سان گابریل را بگیرند. اتوره به جبهه برگشته بود؛ اسبها به رم رفته بودند و دیگر اسب دوانی نبود. کراول هم به رم رفته بود تا او را به آمریکا بفرستند. در شهر دوبار شورش هایی بر ضد جنگ رخ داده بود و شورش سختی هم در تورین پیش آمده بود. یک سرگرد انگلیسی در باشگاه به من گفت که ایتالیایی ها در فلات باین سیتزا و در سان گابریل یکصدوپنجاه هزار نفر تلفات داده اند. گفت از این گذشته چهل هزار هم در کارسو تلفات داده اند. با هم یک لیوان مشروب نوشیدیم و او حرف زد. گفت که امسال جنگ در اینجا تمام شده و همچنین ایتالیایی ها لقمه بزرگ تر از دهانشان برداشته اند. گفت که تعرض در فلاندرز دارد گندش بالا می آید. اگر قرار باشد مثل پاییز امسال آدم بکشند، کار متفقین تا یک سال دیگر ساخته است. گفت که کار همه ما ساخته است، اما تا وقتی که خودمان خبر نداریم، اشکالی ندارد. کار همه