سال بعد وقتی به وطن باز می‌گشتند، فرمینا داثا شش ماهه آبستن بود و خود را سعادتمندترین زن جهان حساب می کرد. پسری که آرزوی هر دوی آنها بود، صحیح و سالم، در برج دلو به دنیا آمد و برای تجلیل از پدربزرگش که در زمان وبا از جهان رفته بود، نام او را بر بچه گذاشتند.
غیر ممکن بود بشود حدس زد که اروپا آنها را عوض کرده است یا عشق. چون هر دو همزمان پیش آمده بود. هر دو عوض شده بودند و نه تنها نسبت به خودشان، بلکه نسبت به همه. درست همان طور که فلورنتینو آریثا در آن روز یکشنبه نکبت بار متوجه آن شد. دو هفته بعد از بازگشت، مراسم نماز که تمام شده بود، آنها را دید که از کلیسا خارج می شدند. چیزهای جدیدی از زندگی آموخته و حاضر و آماده شده بودند آن را به بقیه بیاموزند؛ دکتر پدیده های جدید ادبی و موسیقی و به خصوص پزشکی را دنبال می کرد. روزنامه فیگارو را آبونه شده بود تا بتواند واقعیت جهان را دنبال کند. روزنامه دو جهان را هم آبونه شده بود تا شعر را از دست ندهد. علاوه بر آن با کتابفروشی همیشگی خود در پاریس در تماس بود تا آخرین انتشارات نویسندگان مشهور را دریافت کند و بخواند. مثل *آناتول فرانس* و *پیر لوتی*. به خصوص دو نویسنده ای که بیشتر از بقیه دوست داشت: *رمی دگورمون* و *پل بورژه*. اگرچه به هیچ وجه دلش نمی‌خواست از آثار امیل زولا چیزی بخواند، گرچه آن نویسنده در ماجرای دریفوس شهامتی لایق قدردانی از خود نشان داده بود.
کتابفروش به او قول داد از طریق پست جدیدترین و جالب ترین